Bảo vật quốc gia - dấu ấn lịch sử gần 3.000 năm
Tại Hội chợ Mùa thu lần thứ nhất - 2025 đang diễn ra ở Thủ đô Hà Nội, giữa không gian giao thương sôi động và rực rỡ sắc màu các vùng miền, bộ đàn đá Lộc Hòa là bảo vật quốc gia của tỉnh Đồng Nai đã trở thành điểm dừng chân thu hút đông đảo khách tham quan. Không chỉ gây ấn tượng bởi giá trị lịch sử - văn hóa độc đáo, hiện vật còn mang theo kỳ vọng mới: đưa bản sắc Đồng Nai lan tỏa, đồng hành cùng phát triển kinh tế và tăng cường giao thương.
Theo tư liệu ghi nhận, đàn đá Lộc Hòa được phát hiện năm 1996, có niên đại gần 3.000 năm, thuộc thời kỳ tiền - sơ sử ở khu vực Nam Bộ. Bộ đàn gồm 14 thanh đá sừng màu xám đen, được chế tác bằng kỹ thuật ghè đẽo trực tiếp từ đá nguyên khối rồi tu chỉnh tỉ mỉ để định âm. Hình dáng thanh đàn có hai đầu dày, eo thắt, rìa cạnh vát cong tinh tế, minh chứng cho trình độ thẩm mỹ và tri thức âm nhạc sớm của cư dân cổ.
Giá trị nổi bật của hiện vật đã được khẳng định khi ngày 25/12/2017, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định công nhận bộ đàn đá Lộc Hòa là bảo vật quốc gia. Từ đó, hiện vật được bảo tồn và giới thiệu trong nhiều sự kiện văn hóa lớn.
Tại Hội chợ Mùa thu, tiếng đàn đá của nghệ nhân Nguyễn Duy Thảo biểu diễn vô cùng thu hút, khiến nhiều người dừng lại lắng nghe. Mỗi nhịp gõ vào thanh đá ngân lên thứ âm thanh vừa mộc mạc vừa trong trẻo, gợi cảm giác về đại ngàn và đậm hơi thở bản sắc văn hóa dân tộc.
Hình ảnh khách trải nghiệm dừng lại xem nghệ nhân Nguyễn Duy Thảo biểu diễn (Ảnh: Mỹ Huyền)
Khách tham quan cũng được tự tay trải nghiệm. Anh Kim Tuấn, một vị khách trẻ tại Hà Nội chia sẻ: “Khi đàn thử, tôi có cảm giác như đang đứng giữa núi rừng chứ không phải ở thủ đô. Âm thanh rất tự nhiên và cuốn hút.”
Văn hóa - sức mạnh mềm hỗ trợ giao thương
Việc đưa đàn đá đến một hội chợ xúc tiến thương mại quy mô toàn quốc thể hiện tư duy phát triển mới của Đồng Nai: văn hóa có thể trở thành “cánh cửa mềm” mở rộng hợp tác kinh tế. Khi một di sản được biết đến rộng rãi, hình ảnh địa phương được nâng tầm, sức hút đầu tư và du lịch được tăng cường, sản phẩm đặc trưng vùng miền được định vị rõ ràng hơn, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Đồng Nai vốn nổi bật về khu du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng, nhưng thông qua đàn đá, địa phương đang khẳng định thêm một trụ cột phát triển quan trọng: nguồn lực văn hóa đặc sắc là tài sản vô giá trong bối cảnh hội nhập.
Thực tiễn trong nước và quốc tế cho thấy di sản chỉ thực sự “sống” khi được gắn với đời sống kinh tế - du lịch. Đàn đá Lộc Hòa vì vậy có thể trở thành điểm nhấn của các tour du lịch văn hóa, các chương trình giao lưu trong nước và quốc tế, sản phẩm biểu diễn phục vụ sự kiện - du lịch hay hoạt động giáo dục trải nghiệm cho giới trẻ.
Phản hồi tích cực từ khách tham quan tại hội chợ lần này chứng minh dư địa phát triển còn rất lớn, đồng thời là bước thử nghiệm quan trọng để Đồng Nai tiếp tục hoàn thiện mô hình khai thác phù hợp trong tương lai.
Không khó để nhận thấy sự quan tâm lớn từ học sinh, sinh viên và người trẻ đối với đàn đá tại hội chợ. Họ háo hức trải nghiệm, ghi lại khoảnh khắc và chia sẻ lên mạng xã hội. Di sản nhờ đó không còn bó hẹp trong bảo tàng hay trang sách, mà trở thành một hoạt động văn hóa gần gũi, dễ tiếp cận với đời sống hiện đại.
Nghệ nhân Nguyễn Duy Thảo hướng dẫn em nhỏ đánh đàn đá. (Ảnh: Mỹ Huyền)
Nghệ nhân Nguyễn Duy Thảo chia sẻ mong muốn: “Để mọi người, đặc biệt là các bạn trẻ, biết rằng tổ tiên chúng ta đã rất tài hoa. Những giá trị đó cần được trân trọng và tiếp nối”. Khi tiếng đàn đá vang lên giữa không gian hội chợ - nơi hội tụ giao thương và công nghệ cũng là lúc hiện hữu hình ảnh một Việt Nam hiện đại mà vẫn giữ vững cội nguồn. Thông qua cây đàn đá, Đồng Nai thể hiện rõ hướng phát triển: kinh tế không chỉ đo bằng các chỉ số tăng trưởng, mà còn bằng khả năng kiến tạo bản sắc, nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc.
Nghệ nhân cùng khách trải nghiệm (Ảnh: Mỹ Huyền)
Ngay tại Hội chợ Mùa thu 2025, nơi kết nối giao thương và tôn vinh sản phẩm Việt, cây đàn đá Lộc Hòa không chỉ hiện diện như một bảo vật cổ, mà như một “đại sứ văn hóa” đưa tinh hoa Đồng Nai đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước. Tiếng đàn vang lên giữa không gian hội chợ gợi nhắc về một quá khứ lâu dài hơn cả lịch sử thành văn, đồng thời thể hiện khát vọng hội nhập mạnh mẽ của địa phương hôm nay.
Khi di sản đồng hành cùng xúc tiến thương mại, văn hóa trở thành sức mạnh mới; và Đồng Nai cùng cây đàn đá của mình đang bước đi vững vàng trên hành trình đưa giá trị truyền thống hòa nhịp cùng phát triển hiện đại.
