Định hướng phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030

Thương mại điện tử đang trở thành một cấu phần không thể thiếu của hệ thống phân phối hiện đại, góp phần mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp và thúc đẩy tiêu dùng trong nước. Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, thương mại điện tử không chỉ được nhìn nhận ở tốc độ tăng trưởng, mà còn ở chất lượng phát triển, tính bền vững và khả năng lan tỏa tới các địa phương.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ với doanh nghiệp hay nền tảng, mà còn với công tác quản lý và điều phối chính sách ở cấp địa phương. Tại Diễn đàn "Nâng cao năng lực quản lý - Định hướng phát triển bền vững” tổ chức chiều 2/2, bên lề Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026, vấn đề này được đặt ra theo hướng tích cực: Làm thế nào để địa phương chủ động hơn, bài bản hơn trong triển khai thương mại điện tử giai đoạn mới?

Bà Trần Bích Ngọc, Phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, giai đoạn 2026 - 2030 là thời điểm các địa phương cần sớm xây dựng và hoàn thiện kế hoạch phát triển thương mại điện tử, coi đây là công cụ quan trọng để tổ chức thực hiện các mục tiêu quốc gia phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng tỉnh, thành.

“Các địa phương, đặc biệt là những nơi chưa ban hành kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030, cần sớm xây dựng định hướng phù hợp với điều kiện và lợi thế của địa phương mình”, bà Trần Bích Ngọc nhấn mạnh.

Nhiều ý kiến cho rằng, thương mại điện tử vẫn đang tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn, trong khi dư địa phát triển ở các địa phương còn rất lớn. Hiện nay, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh vẫn chiếm tỷ trọng cao trong tổng giá trị giao dịch thương mại điện tử cả nước, cho thấy không gian mở rộng thị trường ở các tỉnh, thành khác còn nhiều tiềm năng.

Từ góc nhìn quản lý, đây không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để các địa phương chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thương mại điện tử, có kế hoạch rõ ràng về hạ tầng, nhân lực, logistics, dữ liệu và kết nối thị trường. Khi thương mại điện tử được đặt trong một khung kế hoạch dài hạn, địa phương sẽ có cơ sở để thu hút doanh nghiệp, hỗ trợ hộ kinh doanh và từng bước hình thành các điểm tăng trưởng mới.

Theo bà Trần Bích Ngọc, mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển thương mại điện tử giữa các vùng miền tiếp tục được đặt ra trong giai đoạn 2026 - 2030, song cách tiếp cận sẽ thực chất hơn, gắn với trách nhiệm của địa phương trong việc xây dựng và triển khai kế hoạch cụ thể, thay vì chỉ dừng ở các chỉ tiêu chung.

Phát triển xanh, bền vững: Hướng đi tất yếu

Một điểm mới mang tính định hướng dài hạn của giai đoạn 2026 - 2030 là chuyển trọng tâm từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển thương mại điện tử xanh và bền vững. Thương mại điện tử không chỉ được kỳ vọng mở rộng thị trường, mà còn phải góp phần nâng cao kỷ cương thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và giảm tác động môi trường trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Theo định hướng mới, các chỉ tiêu về tỷ lệ người dân tham gia mua sắm trực tuyến, giảm vi phạm trong thương mại điện tử và nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí bền vững sẽ được theo dõi chặt chẽ hơn trong giai đoạn tới. Điều này đòi hỏi địa phương không chỉ tuyên truyền, mà còn tổ chức triển khai chính sách một cách đồng bộ và có trọng tâm.

“Chúng tôi xác định phát triển thương mại điện tử trong giai đoạn tới phải gắn với xanh và bền vững. Đây là xu thế tất yếu và cũng là yêu cầu để thị trường phát triển lành mạnh, lâu dài”, bà Trần Bích Ngọc nêu rõ.

Từ các mục tiêu quốc gia, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nhấn mạnh vai trò của kế hoạch phát triển thương mại điện tử cấp tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 như một nền tảng để tổ chức thực hiện. Kế hoạch này cần xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra, phân công trách nhiệm và nguồn lực, qua đó tạo cơ sở cho giám sát và đánh giá kết quả.

Liên quan đến Chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia, bà Trần Bích Ngọc lưu ý, Sở Công Thương là đơn vị chủ trì bắt buộc, chịu trách nhiệm làm đầu mối triển khai tại địa phương. Việc phân công cho các đơn vị trực thuộc là cơ chế nội bộ, nhưng không thay đổi vai trò điều phối của Sở trong quan hệ với cơ quan quản lý trung ương.

Theo kế hoạch, năm 2026 được xác định là năm bản lề, tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm: phổ biến chính sách và nâng cao năng lực; thúc đẩy thương mại điện tử xanh, bền vững gắn với liên kết vùng; phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây cũng là giai đoạn địa phương cần chủ động chuẩn bị và bắt nhịp sớm, để tận dụng tốt các chương trình hỗ trợ từ trung ương.

Thương mại điện tử đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi yêu cầu về chất lượng, tính bền vững và hiệu quả quản lý được đặt lên hàng đầu. Trong bối cảnh đó, việc địa phương sớm xây dựng và triển khai kế hoạch thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ là đáp ứng yêu cầu quản lý, mà còn là cách để chủ động nắm bắt cơ hội phát triển thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Theo bà Trần Bích Ngọc: Giai đoạn 2026 - 2030, các địa phương cần sớm xây dựng và hoàn thiện kế hoạch phát triển thương mại điện tử phù hợp với điều kiện thực tiễn. Đây là cơ sở quan trọng để triển khai hiệu quả các mục tiêu quốc gia, đồng thời khai thác tốt dư địa thị trường tại địa phương.