Nghệ thuật kết tinh trong những khung thêu truyền thống

Từ niềm say mê tuổi nhỏ

Giữa không gian Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất – 2025, gian hàng cơ sở sản xuất tranh thêu tay Xuân Nguyên (thôn Khoái Lộn, xã Thiên Dương, Thành phố Hà Nội) thu hút đông đảo khách tham quan bằng vẻ đẹp tinh tế của những bức tranh thêu tay, túi thêu, phụ kiện thời trang độc đáo.

Trên từng sản phẩm, người xem có thể cảm nhận rõ sự tỉ mỉ và tâm huyết của người thợ Việt, những người vẫn đang bền bỉ thổi hồn vào từng đường kim, mũi chỉ. Trong gian hàng nhỏ rực rỡ sắc màu, nghệ nhân Lê Thị Xuân nở nụ cười hiền hậu khi nhắc lại cơ duyên đến với nghề.

“Thực ra thì tôi yêu nghề thêu từ bé. Ngày ấy, mẹ tôi là người thêu giỏi trong làng, tôi cứ thích ngồi cạnh mẹ, nhìn mẹ cầm kim thêu hoa, thêu lá mà mê mẩn. Ban đầu mẹ sợ tôi nhỏ, không làm được, nhưng tôi cứ năn nỉ mãi. Khi mẹ cho thử và thấy tôi làm được, tôi say mê từ đó. Cứ thế, nghề ngấm vào mình lúc nào không hay”, nghệ nhân Lê Thị Xuân chia sẻ.

Từ tình yêu ngây thơ thuở nhỏ, chị Xuân lớn lên cùng những khung vải, cuộn chỉ, kim khâu, để rồi cùng nghệ nhân Lê Văn Nguyên xây dựng nên cơ sở sản xuất tranh thêu tay Xuân Nguyên, nơi gìn giữ, sáng tạo và phát triển nghề thêu truyền thống của quê hương.

Không chỉ dừng lại ở những bức tranh thêu truyền thống, hai nghệ nhân còn mở rộng hướng đi mới, sáng lập thêm thương hiệu thời trang Tú Hoa, chuyên sản xuất túi xách, ví, gương, kẹp tóc, áo thời trang và phụ kiện thủ công có họa tiết thêu tay. Những sản phẩm này nhanh chóng nhận được sự quan tâm của khách hàng bởi tính thẩm mỹ cao, chất liệu tốt và mang đậm dấu ấn văn hóa Việt.

Tinh hoa nghệ thuật thêu tay trong từng sản phẩm

Mỗi sản phẩm của Xuân Nguyên là kết tinh của kỹ nghệ thủ công tinh xảo và sáng tạo nghệ thuật hiện đại. Các mẫu tranh thêu phong cảnh, hoa lá, chân dung, đến những chiếc túi thêu hoa, áo thêu tay đều được thực hiện bằng 100% chỉ cotton hoặc tơ cao cấp, đảm bảo độ bền màu, giữ được độ mềm mại và sang trọng.

Nghệ nhân Lê Thị Xuân cho biết, toàn bộ quá trình tạo ra một bức tranh thêu tay hoàn chỉnh đòi hỏi sự kiên trì và khéo léo trong từng chi tiết. “Một bức tranh thêu lớn, nếu làm hoàn toàn thủ công, có thể mất hơn một tháng, thậm chí vài tháng mới hoàn thành. Người thợ không chỉ khéo tay mà còn phải có mắt thẩm mỹ tinh tế, hiểu được sắc độ, bố cục, ánh sáng để thổi hồn vào tác phẩm”, nghệ nhân Lê Thị Xuân chia sẻ.

Cầm trên tay một bức tranh thêu đang dở dang, chị Xuân chia sẻ thêm: “Bức này tôi thêu hơn một tháng rồi, mới chỉ được khoảng 30%. Nghề thêu đòi hỏi sự tỉ mỉ và nhẫn nại. Nhiều lúc chỉ vì một mũi chỉ lệch hay một màu chỉ không đúng sắc độ cũng khiến toàn bộ tác phẩm mất đi cái ‘thần’”.

Không chỉ dừng ở tranh, các sản phẩm thời trang mang thương hiệu Tú Hoa cũng là điểm nhấn tại hội chợ. Mỗi chiếc túi, mỗi chiếc áo là sự hòa quyện giữa truyền thống và hiện đại, giữa tay nghề thủ công và thiết kế trẻ trung. Đặc biệt, để phù hợp với thị trường, cơ sở đã khéo léo kết hợp thêu tay và thêu máy, đảm bảo tính thẩm mỹ mà vẫn tối ưu giá thành, giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng.

“Dù có sự hỗ trợ của máy móc, nhưng phần hoa văn chủ đạo, họa tiết điểm nhấn vẫn được thêu bằng tay. Chính những đường kim sống động ấy tạo nên linh hồn cho sản phẩm”, chị Xuân nói.

Lần đầu tiên tham gia Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất - 2025, cơ sở Xuân Nguyên chuẩn bị công phu với nhiều sản phẩm đặc sắc. “Chúng tôi có hai gian trưng bày, một tại khu sản phẩm Hà Nội và một gian riêng của cơ sở. Các sản phẩm đều là hàng thêu tay hoàn toàn, có cả dòng tranh truyền thống và đồ thời trang cao cấp”, nghệ nhân Xuân chia sẻ.

Đánh giá về quy mô tổ chức, chị bày tỏ sự ấn tượng và kỳ vọng lớn: “Thật sự Ban tổ chức rất chu đáo, các sở, ban, ngành cũng quan tâm nhiều. Sự kiện quy mô, hoành tráng và chuyên nghiệp giúp chúng tôi có cơ hội quảng bá sản phẩm, gặp gỡ khách hàng và kết nối với các doanh nghiệp khác. Đây là niềm tự hào của người làm nghề thủ công”.

Với Xuân Nguyên, hội chợ không chỉ là dịp bán hàng mà còn là cơ hội để lan tỏa giá trị tinh thần, quảng bá nghệ thuật thêu tay Việt đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Gian hàng của chị thu hút rất nhiều du khách, không ít người dừng lại để ngắm nhìn, hỏi han, thậm chí đặt hàng ngay tại chỗ.

Không dừng ở việc giữ gìn truyền thống, cơ sở Xuân Nguyên còn ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và bán hàng. Các sản phẩm được giới thiệu trên nền tảng trực tuyến, có mã nhận diện và giới thiệu chi tiết quy trình chế tác, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận và hiểu hơn về giá trị của từng sản phẩm.

Theo nghệ nhân Lê Văn Nguyên, việc ứng dụng công nghệ là hướng đi tất yếu: “Chúng tôi muốn gìn giữ nghề nhưng cũng phải thích ứng với thời đại. Việc đưa sản phẩm lên mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử giúp lan tỏa giá trị thủ công truyền thống đến nhiều người hơn, đồng thời mở rộng thị trường trong và ngoài nước”.

Chị Xuân cũng chia sẻ thêm những bí quyết nhỏ để khách hàng yên tâm khi sử dụng sản phẩm thêu tay: “Sản phẩm rất dễ bảo quản. Có thể giặt bằng xà phòng nhẹ, dùng bàn chải mềm hoặc bàn chải đánh răng chà nhẹ là sạch. Chỉ thêu và vải đều bền màu, không phai, rất tiện khi dùng lâu dài”.

Mỗi đường kim mũi chỉ của Xuân Nguyên không chỉ chứa đựng tinh hoa kỹ thuật mà còn phản ánh tâm hồn người thợ Việt cần cù, sáng tạo và kiên định.

Giữ hồn nghề giữa nhịp sống hiện đại

Giữa guồng quay hối hả của đời sống hiện đại, những người nghệ nhân như Lê Thị Xuân và Lê Văn Nguyên vẫn lặng lẽ thắp sáng ngọn lửa nghề. Với họ, nghề thêu không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là sứ mệnh giữ gìn một phần di sản văn hóa dân tộc.

“Giữ nghề đã khó, nhưng giữ được hồn nghề trong thời đại mới còn khó hơn. Chúng tôi mong rằng, thông qua những sự kiện như Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất - 2025, sản phẩm thủ công truyền thống sẽ được nhìn nhận như những tác phẩm nghệ thuật thực thụ, xứng đáng được trân trọng và lan tỏa”, nghệ nhân Xuân chia sẻ.

Những bức tranh thêu tinh xảo, những chiếc túi nhỏ đính họa tiết hoa lá mềm mại trong gian hàng Xuân Nguyên không chỉ là sản phẩm thương mại, mà là biểu tượng của lòng yêu nghề, của bản sắc Việt được gửi gắm qua từng mũi chỉ, sợi tơ.

Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất - 2025 diễn ra từ ngày 25/10 đến ngày 3/11/2025 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia Việt Nam (VEC) - Đông Anh, Hà Nội. Hội chợ không chỉ là điểm hẹn giao thương lớn, mà còn là không gian tôn vinh giá trị văn hóa Việt, kết nối tinh hoa sản xuất, sáng tạo và hội nhập.